French kiss

Η γλώσσα ως έννοια και όρος διακρίνεται από μία ιδιότυπη αυτοαναφορικότητα. Δηλαδή αποτελεί την ενσάρκωση ενός αντικειμένου και μιας ιδέας που τα ίδια είναι αυτά που γεννούν και τον κώδικα για να αναπαριστούμε έννοιες και αντικείμενα με όρους κοινά αποδεκτούς.

Η γλώσσα, με την έννοια του συστήματος συμβόλων και ήχων ή ακόμη και χειρονομιών και εν γένει σωματικών εκφράσεων που χρησιμοποιούνται ως κώδικας επικοινωνίας, αποτελεί απτή απόδειξη της ανάγκης για διασύνδεση μεταξύ των ατόμων. Η γέννησή της χάνεται στα βάθη της ιστορίας με καταγεγραμμένες πολλές απόπειρες να διακριβώσουν τα αίτια του νεωτερισμού αυτού. Το κλάμα του μωρού, τα επιφωνήματα του πόνου ή της χαράς, η μίμηση των κραυγών των ζώων και των φυσικών φαινομένων, η αποτύπωση σε λόγο ενός προϋπάρχοντος συστήματος επικοινωνίας με χειρονομίες, μια συνήθεια στην οποία ενσωματώθηκε προστιθέμενη αξία, ένεκα των ωφελημάτων που προσέφερε η παγιωμένη πλέον χρήση των τυχαίων όρων, η τύχη, μια ξαφνική αναλαμπή – ένα καπρίτσιο στην ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης. Δεν είμαι ειδικός και ούτε με ενδιαφέρει να εντοπίσω την αρχή των πάντων. Ευτυχώς, έχω πλήρη επίγνωση της αδυναμίας μου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν δύναμαι να σκέφτομαι, έστω και απλοϊκά επί αυτών των ζητημάτων.

Δύο είναι οι βασικές ομάδες προβληματικής γύρω από τα ζητήματα της γλώσσας που με απασχολούν. Η πρώτη ομάδα άπτεται του ζητήματος αν η γλώσσα γεννά την σκέψη ή ακριβώς το αντίθετο. Η τοποθέτηση στο ζήτημα αυτό είναι αρκετά σημαντική διότι εάν δεχθούμε ότι η γλώσσα γεννά την σκέψη τότε η άγνοια συγκεκριμένων εννοιών περιορίζει την όποια λειτουργία του νου προς την κατεύθυνση αυτή. Εάν πάλι η σκέψη γεννά την γλώσσα τότε οδηγούμαστε στο παράδοξο να αποκρυσταλλώνουμε τις έννοιες με την χρήση όρων που πρέπει να αποδεχόμαστε όλοι ως καθολικούς ενώ, όμως, δεν είναι δεδομένο ότι διαθέτουμε όλοι τον ίδιο τρόπο σκέψης. Για να μην αναφερθώ και στις όποιες πολιτιστικές και ιστορικές διαφορές επικρατούν στα διάφορα σημεία του πλανήτη. Στο ένα μέρος της γης, δηλαδή, το κατασκεύασμα από αλεύρι, μαγιά και νερό καλείται άρτος ενώ σε άλλο μέρος καλείται bread ή pane. Και τώρα που είπαμε για ψωμί, θυμάμαι μια ιστορία που διάβαζα, δεν θυμάμαι πού -μπορεί και στον Ηρόδοτο- που αναφερόταν σε κάποιον Φαραώ της Αιγύπτου, ο οποίος είχε την επιθυμία να μάθει ποια ήταν η πρώτη ανθρώπινη γλώσσα που γεννήθηκε. Και για να το πετύχει σκέφτηκε το εξής τέχνασμα: Έκλεισε στην απομόνωση ένα από τα παιδιά του απαγορεύοντας στον οιονδήποτε να του απευθύνει την παραμικρή κουβέντα προκειμένου να παρατηρήσει την τυχόν γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού χωρίς αυτήν να επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες. Το παιδί μεγάλωνε χωρίς να έχει ακούσματα της γλώσσας των ανθρώπων έως ότου σε ηλικία των 4 ή 5, νομίζω, από μόνο του εκστόμισε την λέξη «βεκός». Ο Φαραώ ανέθεσε στους γραμματείς να αναζητήσουν εάν υπάρχει σε κάποια από τις γλώσσες η λέξη, οπότε αυτοί μετά από μελέτη του απάντησαν ότι η λέξη «βεκός» στα φρυγικά σημαίνει ψωμί. Ενόψει αυτού ο Φαραώ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η γέννηση της πρώτης γλώσσας τοποθετείται χρονικά και τοπικά στην Φρυγία.

Η δεύτερη προβληματική – η οποία και άπτεται εμφανώς της πρώτης – εντοπίζεται στην δυνατότητα της γλώσσας να αποτυπώσει το αντικειμενικώς συμβαίνον και ισχύον. Αφού δεχτήκαμε ότι με την γλώσσα σχηματοποιούνται καταστάσεις και έννοιες που βιώνουμε στην πραγματική μας ζωή υπό το φίλτρο των ομαδοποιήσεων και των αντιστοιχιών που παράγει η ίδια η λειτουργία της γλώσσας, εύλογα δημιουργείται η υποψία ότι δεχόμενοι συμβατικά την χρήση των καθιερωμένων όρων είναι σφόδρα πιθανό ο καθένας να αντιλαμβάνεται με τον δικό του τρόπο την χρήση του κάθε συγκεκριμένου όρου, καθώς, εξ όσων αντιλαμβάνομαι τουλάχιστον εγώ, δεν απαιτείται η ιδιότητα του γλωσσολόγου για να έχει κανείς το δικαίωμα να ομιλεί και να εκφράζει τις απόψεις του. Η χρήση, λοιπόν, της γλώσσας, εγκυμονεί τον κίνδυνο, ειδικά όταν από τα υποκείμενα γίνεται χρήση αφηρημένων και δυναμικών όρων που υπόκεινται σε επαναδιαπραγμάτευση, να δημιουργεί παρεξηγήσεις και σύγχυση. Για παράδειγμα, αυτό που εννοώ εγώ με τον όρο αγάπη, να σημαίνει για τον άλλο αδιαφορία και αυτό που εννοεί ο άλλος με τον όρο αγάπη, να σημαίνει για εμένα καταπίεση. Αδυνατώ να συλλάβω το μέγεθος της υπολανθάνουσας αυτής πολυσημίας που χαρακτηρίζει ορισμένες έννοιες καθώς και το επικίνδυνο αδιέξοδο στο οποίο συγκρουσιακά οδηγεί, ειδικά όταν οι έννοιες αποκτούν πολιτική ή κοινωνική σημασία. Πρέπει να παραδεχτώ, όμως, ότι για όποιον δεν επιθυμεί να μετέχει σε πολιτικούς ή κοινωνικούς αγώνες, αυτή η πολυσημία δεν πρέπει να τον απασχολεί ιδιαίτερα. Η μέση ικανότητα χρήσης της γλώσσας δύναται να του προσφέρει μια αρκετά ήσυχη ζωή αρκεί να μπορεί να γνωρίζει ότι η αγάπη προς τον σύντροφό του συνεπάγεται πίστη και μονογαμία, εκτός και αν ο σύντροφος του ερμηνεύει την έννοια της αγάπης με τους ίδιους τυχόν διαφορετικούς όρους, οπότε ουδέν πρόβλημα γεννάται. Ούτε, πρέπει να περνά σε κανέναν από το μυαλό του ότι η άγνοια των εννοιών και των όρων σε ορισμένες πτυχές της πραγματικότητας δύναται να του στερήσει, έστω και στο ελάχιστο, την απόλαυση. Και για να γίνω κατανοητός, με περισσό θάρρος σας εξομολογούμαι, πως μετά από πολλά χρόνια απολαυστικής πρακτικής, ενημερώθηκα ότι το ερωτικό φιλί στο οποίο οι γλώσσες των συμμετεχόντων εκτείνονται για να αγγίζουν τα χείλη ή την γλώσσα του άλλου ονομάζεται γαλλικό φιλί (French kiss)._

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s